Lettre patriarcale aux clercs et aux fidèles de l’Exarchat

Par défaut

(source: http://www.exarchat.eu/spip.php?article1543)

Votre Éminence archevêque Job de Telmessos, frère bien aimé en l’Esprit Saint et concélébrant de notre humble personne, Exarque des paroisses orthodoxes de tradition russe en Europe occidentale relevant du très saint Trône œcuménique, très pieux clercs et diacres, honorables dignitaires et tous les chrétiens bénis de cet Exarchat patriarcal, que la grâce et la paix de Dieu soient avec vous, ainsi que notre prière et bénédiction.

L’amour indissociablement lié à la sollicitude incombant à l’Église Mère envers l’Exarchat des paroisses orthodoxes de tradition russe en Europe occidentale dépendant d’elle fut de tout temps maternel, sincère et bénéfique. C’est pourquoi, elle entoure de grands égards, non seulement le rayonnement spirituel de celui-ci dans la chrétienté de l’Occident, mais aussi les spécificités de sa vie liturgique, telles qu’elles sont définies dans les statuts dudit Exarchat du Patriarcat œcuménique, toujours dans le cadre de la tradition canonique séculaire de l’Église orthodoxe. Ainsi, pour sa part, l’amour élargit la portée de la sollicitude incombant à la sainte Grande Église du Christ concernant l’organisation et le fonctionnement, harmonieux et régis par le canon, de son corps ecclésial, alors que la sollicitude confirme l’ampleur de l’amour maternel.

C’est dans cet esprit qu’a été lue, comprise et interprétée la lettre émanant d’éminents membres du corps de l’Exarchat, adressée à notre humble personne et au Saint-Synode qui nous entoure. On y exprime le désaccord, voire l’amertume à propos de certaines interventions du Saint-Synode dans la liste de trois candidats proposés à l’Assemblée générale de l’Exarchat, c’est-à-dire le fait d’avoir remplacé deux des trois candidats proposés. Il est évident qu’au cours des discussions, des promesses avaient effectivement été données oralement, concernant le respect des propositions émanant de l’Exarchat. Il est de même vrai que le Saint-Synode a substitué deux autres noms aux noms des deux candidats proposés. C’est pourquoi, l’amertume exprimée dans votre lettre pourrait être qualifiée de compréhensiblevoire de justifiée. Aux termes de celle-ci : « Comme personnes, mais surtout comme communautés, nous nous sommes trouvés humiliés, réduits à une humilité factice », car la décision « de rejeter deux des trois candidats initiaux, nous a profondément choqués tant au fond que par la forme ».

Toutefois, la méfiance inconsidérément formulée dans la lettre sous forme de question, concernant l’intention supposée du Saint-Synode, est évidemment injuste et totalement erronée ; comme vous l’écrivez : « Comment ne pas penser que la substitution de deux noms inconnus à ceux de candidats que nous connaissions visait à nous faire voter majoritairement pour le seul candidat connu restant ? »Cette méfiance est manifestement injuste, car elle inscrit inconsidérément le rôle responsable du Patriarcat œcuménique dans les courants internes opposant des membres de l’Assemblée générale de l’Exarchat concernant les personnes des trois candidats. Elle est, d’autre part, erronée, car le Saint-Synode a, de par les statuts, le droit canonique de choisir ipso jure, un des trois candidats, parmi lesquels figurait aussi le nom de l’élu, c’est-à-dire aussi bien parmi les deux autres candidats proposés par vous, que parmi ceux qui y ont été remplacés par décision de notre Saint-Synode.

Dès lors, dans la lettre, il est souligné à bon escient que pour choisir l’Exarque élu, il n’était pas nécessaire de remplacer les deux autres candidats. C’est pourquoi on y signale correctement comme allant de soi : « Le Saint-Synode aurait pu, nous ne le dirons jamais assez, reconnaître leurs vertus [des trois candidats], mais élire le candidat de son choix, en ne suivant pas forcément la proposition qu’aurait fait notre Assemblée diocésaine. » Par conséquent, cette question pourrait en l’occurrence être posée, et les signataires de la lettre pourraient y répondre, de façon à prévenir ou éviter les griefs non fondés qui y sont exprimés concernant la décision du Saint-Synode, selon lesquels, comme ses rédacteurs l’affirment : « […] nous croyons avoir non seulement subi une injustice, mais aussi avoir entraîné dans la détresse trois dignes Archimandrites de l’Église du Christ […] Tous trois, nous continuerons de le penser, avaient les qualités requises pour être reconnus, à tout le moins, comme éligibles à la fonction épiscopale. »

L’avis que les trois archimandrites proposés « avaient les qualités requises […] à la fonction épiscopale » est manifestement pertinent, mais il incombait au Saint-Synode d’examiner aussi la question de savoir si les trois candidats proposés répondaient aux critères canoniques établis ou aux qualifications de forme pour être éligibles dans l’Exarchat en question, même si, bien sûr, tous les trois disposent des qualités de fond pour être promus au rang épiscopal, ces dernières n’étant nullement contestées par Saint-Synode. Or, si les rédacteurs de la lettre se posaient eux-mêmes aussi cette question et s’efforçaient d’y répondre, ils pourraient mieux comprendre que la décision du Saint-Synode, loin d’être partiale, ce qui serait absurde même admis comme hypothèse, est au contraire dictée par son devoir, conformément aux principes fondamentaux, tout à la fois de la tradition canonique orthodoxe et des statuts de l’Exarchat.

Toutefois, étant donné que les rédacteurs de la lettre se sont aussi livrés à l’examen de la décision du Saint-Synode dans l’optique des critères impératifs de canonicitédes procédures [d’élection] archiépiscopale de l’Exarchat patriarcal, nous considérons utile d’apporter les précisions suivantes, afin d’éviter des méprises peu souhaitables et quoi qu’il en soit dépourvues de fondement dans la façon d’interpréter la décision synodale, d’une part, afin de préserver, d’autre part, la cohésion spirituelle du corps ecclésial de l’Exarchat.

Premièrement, le statut ecclésiastique de l’Exarchat du Patriarcat œcuménique précise, sur la base de la tradition canonique orthodoxe, de façon claire, impérative et nécessaire, les limites canoniques d’éligibilité des candidats proposés. Ainsi, l’acceptation éventuelle par le Saint-Synode de la candidature de l’un des trois postulants était impossible du point de vue canonique pour deux raisons : d’une part, celui-ci ne relevait pas de la juridiction canonique du Patriarcat œcuménique ; d’autre part, il ne possédait pas de lettre dimissoriale délivrée par l’Église orthodoxe dont il relève. C’est pourquoi ne fût-ce que l’acceptation de sa candidature, même sans perspective d’élection, serait manifestement un acte contraire aux canons, susceptible de provoquer en soi une confusion de juridictions. Par conséquent, l’irrecevabilité de sa candidature était dictée par canon de l’Église et sans aucune référence à la personne du candidat, par ailleurs très estimé par l’Église Mère. C’est pourquoi, elle est sans rapport avec une disposition, quelle qu’elle soit, d’examiner la valeur ou de rabaisser la personne du candidat.

Deuxièmement, l’Exarchat a pour objet, selon l’article 1 des statuts, d’une part, d’assurer « l’exercice et la coordination du culte rigoureusement conforme au rite orthodoxe gréco-russe » et, d’autre part, d’assurer que toutes les communautés ou associations adhérentes seront régies « dans leur vie liturgique, pastorale, canonique et spirituelle par les règles de l’Église orthodoxe suivant la tradition russe, telles qu’elles sont contenues dans le recueil des canons des Saints Apôtres, des Saints Conciles œcuméniques, des Conciles locaux et des Pères de l’Église ». Dans ce sens, les fonctions polyvalentes d’Exarque requièrent manifestement, d’une part, que les candidats au rang d’Exarque possèdent une éducation théologique de hautniveau présupposant au moins une licence conférée par une Faculté de théologie, d’autre part, la profonde connaissance des éléments propres au rite cultuel russe présupposant au moins une bonne maîtrise de la langue russe. Or, le deuxième des candidats proposés n’était pas éligible du fait de ne pas avoir de licence conférée par une Faculté de théologie, comme cela est établi à l’échelon panorthodoxe. En outre, le fait de recevoir sa candidature à l’Exarchat patriarcal serait s’écarter, de surcroît sans raison impérative, de la tradition afférente du Trône œcuménique, puisque l’un des trois candidats que vous avez proposés remplissait entièrement toutes les conditions susmentionnées et c’est pourquoi, il a été élu par le Saint-Synode.

Or, le Saint-Synode a manifestement envisagé les implications canoniques éventuelles de sa décision, au cours de sa délibération où ces aspects ont été signalés. Certes, ces questions n’avaient pas été évoquées lors des échanges oraux. Il était pourtant impossible de les ignorer au cours de la procédure canonique de prise de la décision définitive, la supériorité de l’un des candidats audit Exarchat étant évidente. Par conséquent, nous considérons la décision prise comme exprimant véritablement le lien harmonieux unissant l’amour maternel et la responsabilité spirituelle de l’Église Mère, tant à l’égard de l’Exarchat patriarcal que de la mission spirituelle spécifique de celui-ci dans les relations interorthodoxes et interecclésiales. Ainsi, nous répondons volontiers à votre demande justifiée de fournir certaines précisions concernant la décision synodale de remplacer deux des trois candidats proposés ; ceci, afin de désamorcer les tensions négatives causées par les interprétations subjectives dont elle a fait l’objet, comme il ressort de votre requête : « C’est avec une grande humilité et une audace filiale que nous vous prions de nous adresser une parole de consolation, en réponse à l’angoisse qui nous étreint aujourd’hui, afin que nous puissions entamer, avec plus de confiance, le processus de reconstruction de notre conscience ecclésiale ébranlée. »

Par conséquent, la décision synodale est associée à la responsabilité canoniqueincombant à l’Église Mère. Ce lien garantit le respect rigoureux de la discipline canonique dans les relations interorthodoxes, discipline d’autant plus valable s’agissant des Diocèses métropolitains et des Exarchats relevant de sa juridiction spirituelle. La décision synodale n’est donc certes pas à associer aux personnes concrètes des candidats proposés qui jouissent de l’estime de l’Église. Nous avons considéré qu’il nous incombait d’expliquer la décision, la levée des méprises malencontreusement créées s’inscrivant dans le contexte de la sollicitude pastorale de l’Église Mère et en vue de renforcer la cohésion interne du corps ecclésial de l’Exarchat patriarcal. Par conséquent, nous vous exhortons tous paternellement, en vous hissant au-dessus des sympathies ou des antipathies personnelles, de préserver infrangible et inébranlable l’unité du corps ecclésial de l’Exarchat dans la communion de la foi léguée et dans le lien de l’amour, conformément à la prière sacerdotale de notre Seigneur Jésus Christ qui, par sa divine incarnation, assuma la chair de l’Église : « Que tous soient un ».

Sur ce, priant pour que tous, engagés aux côtés de votre nouvel Archevêque et Exarque, vous persévériez pacifiquement dans votre vie ecclésiale et votre témoignage orthodoxe en Europe occidentale où vous vivez et agissez, nous invoquons sur vous la grâce et l’infinie miséricorde de notre Seigneur et Dieu Jésus Christ.

Le 30 mai 2014.

+ Bartholomaios de Constantinople,

frère en Christ et fervent intercesseur auprès de Dieu

 

Publicités
Par défaut

Paris, le 4 décembre 2013

À Sa Toute-Sainteté

le Patriarche œcuménique

Bartholomée de Constantinople

et à Leurs Éminences

les Membres du Saint-Synode

Phanar – Istanbul, Turquie

 

Votre Toute-Sainteté,

Vos Éminences,

C’est dans la peine que nous vous adressons cette lettre, concernant la succession controversée de notre cher et regretté Archevêque Gabriel de Comane. Nous sommes confiants dans la tendresse évangélique que vous saurez manifester à notre égard.

Sans remettre en question l’élection de l’Archevêque Job de Telmessos, à laquelle vous avez procédé le 2 novembre 2013, nous désirons vous confier le trouble causé par les circonstances de l’élection. En effet, nous n’avons d’autre choix que de nous soumettre à votre décision, la situation actuelle de l’Église orthodoxe vous accordant, sur notre statut canonique, un pouvoir de décision total. Par fidélité à la vérité et pour l’honneur de nos enfants qui hériteront de cette situation, nous voulons ne pas laisser notre douleur enfouie dans le silence.

Depuis bientôt cent ans, notre Archevêché est enraciné en Europe occidentale ; il y constitue la plus ancienne entité ecclésiale orthodoxe. Avec les autres diocèses orthodoxes locaux fondés après lui, l’Archevêché prolonge le témoignage du Christ que les saints Apôtres ont transmis à l’Église. Depuis 1931, nous avons le privilège d’appartenir au giron du Patriarcat œcuménique dont nous reconnaissons le rôle coordinateur dans l’ensemble de l’Orthodoxie.

Dans notre Archevêché, pétri dans les larmes et le sang consécutifs à l’exil de centaines de milliers de Russes chassés par le pouvoir bolchevik, la culture du dialogue a toujours constitué un élément fondamental et vital. Cette culture de l’échange et du partage entre pasteurs responsables et laïcs co-responsables de l’administration ecclésiale constitue notre plus grande richesse. Nous avons été éduqués dans la conviction que, dans l’Église, nul n’est dans une position passive et nul ne peut être négligé, aussi petit soit-il.

Notre Archevêché a toujours conçu son unité de manière triple, autour de son archevêque dirigeant, dans la concélébration eucharistique et dans l’expérience conciliaire clérico-laïque. C’est l’un des éléments du dépôt de la foi que nos pères ont livré à l’Église, notamment après le Concile local de Moscou de 1917-1918. Comme nous l’a rappelé encore récemment le Métropolite Emmanuel de France, à l’Assemblée diocésaine du 1er novembre 2013, l’Église n’a certes pas été instituée en 1917, mais il n’en est pas moins vrai que l’expérience de la synodalité et de la vie en communion préexiste à 1917 ; la foi des apôtres, relatée dans les Actes et proclamée à travers tout le Nouveau Testament et l’histoire de l’Église, n’exclut jamais le peuple ecclésial du processus de délibération et de prise de décision dans la communauté.

Ainsi, en 1848, quelque soixante-dix ans avant le Concile inachevé de Moscou, nos pères dans la foi ont-ils encore déclaré que « chez nous, le gardien de la foi est le corps de l’Église, c’est-à-dire le peuple lui-même » (encyclique des Patriarches orientaux). C’est dans cette conscience de l’Église-communion que notre Archevêché s’est structuré, tout au long du vingtième siècle, apportant ainsi, parallèlement aux autres chrétiens orthodoxes d’Europe occidentale, un témoignage orthodoxe authentique à nos frères et sœurs d’autres Églises et au monde contemporain, assoiffé d’intégrité et de transparence. Dès lors, nous osons croire que la conciliarité n’est pas une option facultative du corps ecclésial, mais un aspect constitutif de la catholicité du Corps du Christ.

Nous sommes convaincus que c’est la triple réciprocité de l’unité autour de l’évêque, de l’unité dans la célébration eucharistique et de l’unité dans la délibération conciliaire clérico-laïque qui a favorisé la fécondité spirituelle de notre Archevêché, pendant son siècle d’existence, dans une Europe occidentale dont il a épousé la culture et qui est désormais, dans la pluralité de ses cultures, sa propre terre et non plus une terre d’exil.

Notre Archevêché a été fécond et, nous l’espérons, poursuivra la fructification du dépôt de grâce qui lui a été confié par le Seigneur : nos pasteurs et nos théologiens, surtout au travers de ce qu’il est convenu aujourd’hui de désigner comme « l’École de Paris » dont l’âme a été l’Institut de théologie Saint-Serge, ont su donner un élan nouveau à la vie de nos communautés, en les recentrant sur l’eucharistie et sur la conciliarité vécue dans tous les aspects de la vie ecclésiale.

À tous les niveaux de la vie de notre Archevêché, les pasteurs (Archevêque, évêques, prêtres) sont en position de dialogue constant avec le reste du peuple de Dieu. Les instances clérico-laïques paroissiales (assemblée paroissiale, conseil paroissial) et diocésaines (assemblées diocésaines, conseil de l’Archevêché) assurent la présence critique et constructive du peuple de Dieu auprès de ses pasteurs.

Nous sommes conscients que, à ce jour, tous les orthodoxes ne partagent pas cette expérience conciliaire quotidienne et organique de l’administration ecclésiale. Il n’en demeure pas moins que cette forme de vie ecclésiale est authentiquement orthodoxe et finira probablement par irradier dans le monde entier, car elle a montré qu’elle permet d’atténuer tant les dérives cléricalistes que les dérives laïcistes.

Cléricalisme et laïcisme sont, nous le croyons, deux faces de la même médaille : un verticalisme strict qui exclut le dialogue des pasteurs avec le reste du peuple et un horizontalisme outrancier qui exclut les pasteurs de leurs fonctions propres dans le gouvernement ecclésial. La synodalité ne se trouve pas dans la dialectique du pouvoir ou dans l’absence de dialogue entre les diverses parties du corps ecclésial, mais dans la communion de tous, dans l’amour et la vérité.

Depuis 1931, selon des modalités variables, nous avons le privilège de dépendre du Trône œcuménique, seule Église disposée à garantir l’œcuménicité de l’Orthodoxie, le respect des spécificités de chaque communauté, et moteur des dialogues entre orthodoxes et entre chrétiens. Nous avons la conviction que c’est quand elle est mise à l’épreuve que l’on peut reconnaître si notre spécificité est respectée.

Le Patriarcat œcuménique a garanti la protection de notre Archevêché, pour qu’il continue son témoignage et sa croissance dans le monde. Nous comprenions cette protection, notamment, comme une protection contre les incursions étrangères. Aujourd’hui, nous sommes réduits à admettre que l’atteinte à notre liberté et à notre spécificité est venue de l’intérieur du Patriarcat.

De fait, vous connaissiez, depuis de longs mois, l’identité des trois archimandrites que nos paroisses, de manière ouverte et responsable, avaient sollicités pour devenir candidats à l’archiépiscopat. Nombreuses ont été les occasions où nous avons reçu la confirmation, – toujours orale certes, c’est ce qui nous aura perdus –, que sous réserve de la révision des statuts, tous trois répondaient aux critères d’éligibilité pour le service épiscopal. En août 2013, lors de la séance de travail qui a été accordée à plusieurs représentants de notre Archevêché par la Commission synodale aux relations inter-orthodoxes, présidée par le Métropolite Jean de Pergame, la discussion n’a porté que sur les modalités canoniques de la procédure qu’il convenait de respecter. Les deux questions de fond, – révision des statuts et présentation de la liste des candidats telle que retenue par le Conseil de l’Archevêché, présidé par le Métropolite Emmanuel –, paraissaient acquises.

Cette même assurance a été exprimée auprès de plusieurs amis de l’Archevêché, extérieurs à celui-ci, qui ont eu des occasions de contact avec vous. Vous comprendrez donc aisément pourquoi votre décision du 1er novembre 2013 de rejeter deux des trois candidats initiaux, nous a profondément choqués tant au fond que par la forme.

Par la forme, nous sommes encore ébranlés d’avoir dû attendre de longues heures, lors de l’Assemblée du 1er novembre 2013, pour recevoir une décision dont vous nous aviez laissé entendre qu’elle serait rapide et banale, et dont nous imaginons qu’elle n’a pas été improvisée en dernière minute. Comme notre délégation, lors de l’audience du 27 août 2013, vous en avait informé préalablement, deux cents délégués paroissiaux venus de toute l’Europe étaient réunis, depuis la veille au soir, et attendaient votre décision : nous avons d’abord été confiants, puis, au fur et à mesure que les heures passaient, nous avons pris conscience que nous étions acculés, recevant votre décision quelques heures avant la clôture de l’Assemblée. Nous ne représentions pas nos personnes, dans cette assemblée, mais des communautés qui nous avaient envoyés avec confiance et dans la bénédiction. Comme personnes, mais surtout comme communautés, nous nous sommes trouvés humiliés, réduits à une humilité factice. Comment ne pas penser que la substitution de deux noms inconnus à ceux de candidats que nous connaissions visait à nous faire voter majoritairement pour le seul candidat connu restant ?

Il y a eu un grand malentendu quant à la liberté que vous nous garantissiez. Dès janvier 2013, lors de sa prise de fonction comme Locum Tenens, agissant sous votre responsabilité, le Métropolite Emmanuel de France déclarait :

« Ma présence et ma fonction jusqu’au jour de l’élection d’un nouveau pasteur consistent avant tout à rassurer, à encourager. (…) Je suis à vos côtés et je demeure avec vous afin de soutenir le processus d’élection de la personne que vous choisirez comme nouveau pasteur » (homélie pour la Théophanie à la cathédrale Saint-Alexandre-Nevsky à Paris, le 19 janvier 2013).

De cette déclaration, nous avions tous retiré la conviction que Monseigneur Emmanuel observerait une certaine neutralité dans le processus d’élection du successeur de Monseigneur Gabriel.

En mars 2013, devant le risque que l’Assemblée générale se retrouve face à une liste ne comptant qu’un seul nom à la candidature archiépiscopale, – en effet, seul l’Archimandrite Syméon (Cossec) remplissait les conditions statutaires formelles pour être déclaré éligible par le Patriarcat –, le Métropolite Emmanuel, Locum Tenens, déclarait :

« Ma présence aujourd’hui parmi vous a pour but de pacifier et de rassurer. L’histoire de l’Exarchat est aussi riche que complexe. Elle s’est constituée dans un effort de résistance au totalitarisme et de préservation d’une tradition spirituelle faite de foi, de piété et d’intelligence. Par conséquent, j’entends parfaitement vos inquiétudes lorsque par le communiqué de la réunion du Conseil de l’Archevêché du 6 mars 2013 vous apprenez que la prochaine assemblée générale extraordinaire ne portera plus sur l’élection de votre nouvel Archevêque. Afin de rétablir un semblant de vérité à l’intérieur du brouhaha, notamment sur Internet, causé par une telle décision, il me revient de vous en expliquer les raisons. En effet, lors de la réunion du Conseil de l’Archevêché du 13 février 2013, une liste de trois candidats a effectivement été établie, sans pour autant rassembler un parfait consensus parmi les membres du Conseil. En mon âme et conscience et respectueux des statuts en vigueur dans l’Exarchat, je n’étais pas en mesure de signer la liste des candidats en l’état. Aussi, ma charge de Locum Tenens, qui consiste avant tout dans l’organisation des élections du nouvel Archevêque, me contraint à faire en sorte que ces élections soient parfaitement transparentes, inattaquables sur le plan juridique et canonique, afin de préserver au mieux l’intégrité de votre archidiocèse. À mon sens, les conditions d’une telle intégrité n’étaient pas respectées » (homélie du Métropolite Emmanuel, dimanche 17 mars 2013).

Comment comprendre que le Locum Tenens, dans sa mission de neutralité, n’ait pas fait, en novembre, ce qu’il avait fait en mars, à savoir différer, d’autorité, des élections sur base d’une liste qui ne faisait pas l’unanimité du Conseil de l’Archevêché et qui, pas plus qu’en mars, ne garantissait l’intégrité de l’Archevêché ?

Sur le fond, votre décision nous a également profondément troublés. Nous ne voulons pas que vous vous mépreniez : en arrivant à l’Assemblée du 1er novembre 2013, certains d’entre nous avaient, en leur for intérieur, décidé d’apporter leur suffrage à l’Archimandrite Job (Getcha) et nous continuons de croire qu’il était et demeure un pasteur capable d’assumer la lourde charge épiscopale, mais nous estimons tous, – électeurs de l’Archimandrite Job (Getcha) ou non –, que notre nouvel Archevêque aurait mérité une élection dans la dignité, non un simulacre d’élection par une Assemblée diocésaine tenue en otage par un timing imposé, sous la menace d’une exclusion de la communion de l’Église et victime d’un flagrant abus de confiance.

Enfin, nous osons vous déclarer que nous croyons avoir non seulement subi une injustice, mais aussi avoir entraîné dans la détresse trois dignes Archimandrites de l’Église du Christ : les Pères Grégoire (Papathomas), Job (Getcha) et Syméon (Cossec). Tous trois, nous continuerons de le penser, avaient les qualités requises pour être reconnus, à tout le moins, comme éligibles à la fonction épiscopale. Le Saint-Synode aurait pu, nous ne le dirons jamais assez, reconnaître leurs vertus, mais élire le candidat de son choix, en ne suivant pas forcément la proposition qu’aurait faite notre Assemblée diocésaine.

Aujourd’hui, l’Archimandrite Job (Getcha), élu Archevêque de Telmessos, doit seulement commencer à construire sa légitimité pastorale que ne manqueront pas de lui dénier certains interlocuteurs. Parallèlement, les Archimandrites Grégoire (Papathomas) et Syméon (Cossec), deux vénérables pasteurs et théologiens, se trouvent aujourd’hui sujets à l’opprobre pour avoir été déclarés inéligibles par une autorité canonique qui est sans recours dans l’Église orthodoxe.

Si une autorité civile avait, arbitrairement, radié les noms de deux de nos trois candidats, comme se permet de le faire le Préfet de la Province turque d’Istanbul lors des élections patriarcales, nous aurions été légitimement scandalisés, mais moins amers ; néanmoins, nous ne comprenons pas qu’une autorité ecclésiale ait procédé à cette radiation non motivée.

Nous tenons et tiendrons toujours à l’intégrité identitaire et territoriale de notre Archevêché. Plus que jamais, par notre indignation, nous ressentons notre communion, malgré les pays différents dont nous provenons, malgré la pluralité des générations et des cultures que nous représentons. Nous croyons que l’avenir de l’Orthodoxie se trouve dans la transparence et le dialogue, dans la sincérité et dans la fidélité à l’Évangile.

C’est avec une grande humilité et une audace filiale que nous vous prions de nous adresser une parole de consolation, en réponse à l’angoisse qui nous étreint aujourd’hui, afin que nous puissions entamer, avec plus de confiance, le processus de reconstruction de notre conscience ecclésiale ébranlée. Si vous daignez nous accorder une parole fraternelle et paternelle dans le Seigneur, nous pensons qu’il sera possible de guérir la plaie ouverte et de retrouver la communion de charité qui nous liait, jusqu’à l’épisode du 1er novembre 2013, de funeste mémoire.

En vous assurant de nos prières pour vos personnes et pour les fidèles qui sont confiés à votre sollicitude pastorale, nous vous prions de recevoir, Votre Toute-Sainteté, Vos Éminences, l’expression de notre religieux respect.

 

Aidan Cahill (Exeter),

Alain Le Yavanc (Saint-Raphaël),

Prêtre Alban Plant (Exeter),

Alexandre Victoroff (Conseil de l’Archevêché),

Alexis Obolensky (Nice),

Archiprêtre André Fortounatto (Lyon et Vichy),

Prêtre André Jacquemot (Metz),

Archiprêtre André Krementzoff (Saint-Prix et Troyes),

Anna Worontzoff (Florence),

Anne-Marie Gueit (Marseille),

Arent-Johannes Van Sminia (Deventer),

Barbara Vaux (Lyon),

Basile Breslavtsev (Paris),

Béatrice Lumeau (Nantes),

Prêtre Benedikt Pohjanen (Överkalix),

Protopresbytre du Trône oecuménique Boris Bobrinskoy (Paris),

Catherine Makarov (Paris),

Catherine Turini (Lyon),

Celia Olsson (Exeter),

Prêtre Christophe D’Aloisio (Bruxelles),

Prêtre Christopher Knight (Walsingham),

Diacre Claude Le Gouadec (Marseille),

Cyrille Sollogoub (Acer-MJO),

Prêtre Daniel Cabagnols (Sainte Geneviève des Bois),

Daniel Lossky (Bruxelles),

Daniel Struve (Paris),

Didier Vilanova (Paris),

Higoumène Emilijan (Mrdja) (Copenhague),

Moniale Geneviève (Monastère Saint-Silouane),

Georges Troubnikoff (Paris),

Gunilla Mattsson Willis (Londres),

Hélène Fortounatto (Vichy),

Diacre Henri Couloumies (Montauban),

Ian Randall (Walsingham),

Archiprêtre Igor Koritskiy (Nice),

Inger Brigitte Bjerg (Copenhague),

Ionel Nicu Radu (Stavanger),

Diacre Irakli Tsakadze (Copenhague),

Irène Mojaïsky-Efstathiou (Paris),

Jacqueline André (Bruxelles),

Prêtre Jean Catteloin (Clairefontaine),

Protopresbytre du Trône oecuménique Jean Gueit (Marseille et Nice),

Higoumène Jean (Vesel) (Montauban),

Jean Kovalevsky (Antibes),

Archiprêtre Jean Roberti (Rennes),

Jean-Claude Polet (Bruxelles),

Prêtre Johan Visser (Kollumerpomp),

Archimandrite Johannes (Johansen) (Oslo),

Joseph Abinader (Poitiers),

Josianne Sophie Keller (Lyon),

Katia Péridy-Zaroudneff (Nantes),

Kelsey Cheshire (Londres),

Kica Kolbe (Düsseldorf),

Diacre Lazarus Kold Christensen (Copenhague),

Lydia Obolensky D’Aloisio (Conseil de l’Archevêché),

Marguerite Fortounatto (Vichy),

Marina Kolessnikow (Nice),

Moniale Marthe (Maastricht),

Matthieu Sollogoub (Meudon),

Archiprêtre Michel Evdokimov (Châtenay-Malabry),

Archiprêtre Michel Fortounatto (Vichy),

Mikhail Lossky (Exeter),

Nadia Fracchia (San Remo),

Nicolas Mojaïsky (Paris),

Nikita Struve (Conseil de l’Archevêché),

Prêtre Nikolaas Lucassen (Kollumerpomp),

Archiprêtre Paul Sebbelov (Copenhague),

Protodiacre Peter Scorer (Exeter),

Archiprêtre Peter Sonntag (Düsseldorf),

Prêtre Pierre Argouet (Colombelles),

Pierre Pochitaloff (Marseille),

Pierre Rosniansky (Bruxelles),

Pierre-André Niess (Saint-Prix),

Prêtre René Boulet (Orléans),

Archiprêtre René Dorenlot (Paris),

Prêtre René Fouilleul (Montpellier),

Diacre Richard Vaux (Lyon),

Roberto Nobile (San Remo),

Hiérodiacre Serafim (Sørensen) (Oslo),

Hiéromoine Serge (Vaes) (Digne),

Serge Maraite (Liège),

Moine Silouane (Monastère Saint-Silouane),

Tatiana Chirinsky Abolin (Nice),

Archiprêtre Théodore van der Voort (Deventer),

Valérie Letombe (Paris),

Archiprêtre Vladislav Trembovelski (Paris),

Vsevolode Gousseff (Paris),

Prêtre Willibrord van Ulft (Deventer),

Wladimir Fortounatto (Vichy),

Zoé Obolensky (Nice),

délégués et suppléants aux Assemblées de l’Archevêché du 30/03/2013 et des 31/10 et 01/11/2013.

Letter to the Ecumenical Patriarchate concerning the election of Archbishop Job of Telmessos

Par défaut

Your All-Holiness,

Your Eminences,

 

 

It is with sorrow that we are writing concerning the controversial succession of our beloved late Archbishop Gabriel of Comana . We are confident of the evangelical tenderness that you will show to us.

 

Without questioning the election of Archbishop Job of Telmessos , which you made on November 2, 2013, we wish to make you aware of the turmoil caused by the circumstances of the election. Indeed, we have no choice but to submit to your decision, since the current situation of the Orthodox Church gives you absolute power of decision over our canonical status. In fidelity to the truth and for the honour of our children who will inherit this situation, we do not wish our pain to be buried in silence.

 

For almost a hundred years, our Archdiocese has been rooted in Western Europe.  It is the oldest Orthodox Church entity here. Together with the other local Orthodox dioceses founded after it, the Archdiocese continues the witness of Christ that the holy Apostles passed on to the Church. Since 1931, we have had the privilege of belonging to the bosom of the Ecumenical Patriarchate, whose coordinating role throughout the Orthodox Church we recognize.

 

In our Archdiocese, steeped in tears and blood following the exile of hundreds of thousands of Russians driven out by the Bolsheviks, the culture of dialogue has always been a fundamental and vital element. This culture of exchange and sharing between pastors, who are responsible for the Church administration, and lay leaders, who are co-responsible for the Church administration, is our greatest asset. We have been educated in the belief that, in the Church, no one is in a passive position and no one can be overlooked, however small.

 

Our Archdiocese has always conceived of its unity in a threefold manner:  gathered around its ruling Archbishop, in the concelebration of the Eucharist and in the clerical-lay conciliar experience. This is one of the elements of the legacy of faith which our fathers handed down to the Church, especially following the local council of Moscow of 1917 – 1918. As we again were recently reminded by Metropolitan Emmanuel of France at the Diocesan Assembly on November 1, 2013, it is certainly true that the Church was not  established in 1917, but it is no less true that the experience of conciliarity and life in communion pre-dates 1917; the faith of the apostles, recounted in the Acts and proclaimed throughout the New Testament and the history of the Church, never excludes the people of the Church from debating and decision-making in the community.

 

Thus, in 1848, some seventy years before the unfinished Council of Moscow, our fathers in the faith declared that « here, the guardian of the faith is the body of the Church, that is, say the people themselves » (encyclical of the Eastern Patriarchs). It is in this awareness of the Church communion that our Archdiocese has been structured throughout the twentieth century, providing other Orthodox Christians in Western Europe, a true testimony to our Orthodox brothers and sisters in other Churches and the contemporary world, starved of integrity and transparency. We therefore believe that catholicity is not an optional feature of the ecclesial body, but a constituent aspect of the catholicity of the Body of Christ.

 

We believe that this threefold reciprocal unity around the bishop, unity in the concelebration of the Eucharist and unity in the clerical-lay conciliar decision making that have served well the spiritual fruitfulness of our Archdiocese, during its century of existence in Western Europe whose culture it has embraced and which now, within a plurality of cultures, has its own land and no longer a land of exile.

 

Our Archdiocese has been fruitful and, we hope, will continue to bring forth fruit from the seed of grace entrusted by the Lord. Our pastors and theologians, especially through what is now referred to as the  « Paris School » whose centre was the Saint Sergius Theological Institute, were able to give a new impetus to the life of our communities, by concentrating on the Eucharist and conciliarity as experienced in all aspects of ecclesial life. At all levels of the life of our Archdiocese, pastors (Archbishop, bishops, priests) are in constant dialogue with the rest of the people of God. The clerical and lay parish authorities (parish meeting, parish council) and diocesan (diocesan meetings, Archdiocesan Council) provide critical and constructive participation of the people of God with its Pastors.

 

We recognize that, to date, not all the Orthodox share this regular and organic conciliar experience in their ecclesial administration. But it remains true that this form of Church life is authentically Orthodox and will probably spread throughout the world, because it has been shown that it helps to mitigate both clerical and lay errors. Clericalism and secularism are, we believe, two sides of the same coin: a strict verticality which excludes pastors from dialogue with the rest of the people and an outrageous horizontalism which excludes pastors from participation in the governance of the Church. Conciliarity  is neither a matter of the dialectic of power or the absence of dialogue between the various parts of the ecclesial body, but the communion of all , in love and truth.

 

Since 1931, although in different forms, we have had the privilege of depending on the Ecumenical Throne, the only Church willing to guarantee the universality of Orthodoxy, while respecting the specifics of each community, and to promote dialogue between Orthodox and Christians. We believe that when it is put to the test one can tell if our distinctiveness is respected.

 

The Ecumenical Patriarchate has guaranteed the protection of our Archdiocese, so that it may continue its witness and growth in the world. We understand that this protection, in particular, is a protection against foreign incursion. Today, we are forced to admit that the threat to our freedom and our uniqueness came from within the Patriarchate.

 

In fact, you have known for months the identity of the three archimandrites, whom our parishes, in an open and responsible manner, had proposed to become candidates for archbishop. There have been many occasions when we received confirmation – always oral course, this is what we have lost – that subject to the revision of the statutes, all three met the eligibility criteria for the Episcopal service. In August 2013, during the working session granted to several representatives of our Archdiocese by the Synodal Commission for inter-Orthodox relations, chaired by Metropolitan John of Pergamon , the discussion focused solely on the canonical basis for the procedure that had to be respected. The two substantive issues – revision of the statutes and presentation of the list of candidates as chosen by the Council of the Archdiocese, chaired by Metropolitan Emmanuel – appeared to be resolved.

 

The same assurance was expressed by several friends outside of the Archdiocese, who had opportunities to contact you. So you will understand why your decision of 1 November 2013 to dismiss two of the three initial candidates shocked us deeply both in substance and in manner.

 

By the manner, as we are still shaken from having to wait long hours at the meeting of November 1, 2013, to receive a decision which you had suggested would be quick and straightforward, and we imagine that it was not improvised at the last minute. As our delegation at the meeting on 27 August 2013, you were notified in advance of two hundred parish delegates from all over Europe gathered since the previous evening, and waiting your decision: we were first confident, then, as the hours passed, we realized that we had been trapped on receiving your decision a few hours before the end of the Assembly. We do not represent ourselves in this assembly, but communities that had sent us with their confidence and blessing. As individuals, but also as communities, we found that we had been humiliated, forced to adopt a false humility. How could we not think that the substitution of two strangers for those candidates whose names we knew, was to force us to vote by a majority for the only known remaining candidate?

 

There was a big misunderstanding about the freedom of which you assured us. From January 2013, when he took office as Locum Tenens, acting under your responsibility, Metropolitan Emmanuel of France said: « My presence and my office until the election of a new pastor consists primarily to reassure,  to encourage. (…) I am with you and I remain with you to support the election process of the person you choose as the new pastor »(Homily for the Theophany at St. Alexander Nevsky Cathedral in Paris, January 19 2013).

 

From this statement, we were all convinced that His Eminence Emmanuel would observe a certain neutrality in the process of election of the successor to Archbishop Gabriel. In March 2013, facing the risk that the General Assembly would be presented with a list containing only one name for the nomination for archbishop – since, only Archimandrite Symeon (Cossec) fulfilled the formal statutory requirements to be declared eligible by the Patriarchate – Metropolitan Emmanuel, Locum Tenens, said:

 

« My presence among you today is to pacify and reassure you. The history of the Exarchate is rich and complex. It was formed in an effort to resist totalitarianism and preserve a spiritual tradition made of faith, piety and intelligence. Therefore, I perfectly understand your concerns when from the communiqué reporting the meeting of the Council of the Archdiocese of March 6, 2013 you learn that the next general meeting will not be dealing with the election of your new Archbishop.

 

To restore a semblance of truth within the hubbub, especially on the Internet, caused by such a decision, it falls to me to explain why. Indeed, at the meeting of the Archdiocesan Council of 13 February 2013, a list of three candidates was actually established, without a perfect consensus among Council members. In my soul and conscience and respectful of the statutes in force in the Exarchate, I was not able to sign the list of candidates in the state. Also, my office of Locum Tenens, which above all is the organization of the elections of the new Archbishop, forced me to ensure that these elections are perfectly transparent, unassailably legal and canonical, in order to best preserve the integrity of your archdiocese. In my view, the conditions for such integrity were not met » (homily of Metropolitan Emmanuel, Sunday, March 17, 2013 )

 

How is one to understand that the Locum Tenens, in his mission of neutrality, did not in November, act as he had done in March, that is to disagree, from his position of authority, with elections based on a list that was not unanimously agreed by the Archdiocesan Council and no more than in March guarantee the integrity of the Archdiocese?

 

Basically, we were also deeply troubled by your decision. We do not want you to misunderstand: arriving at the Meeting of November 1, 2013, some of us had, in our hearts, decided to give their vote to  Archimandrite Job (Getcha) and we continue to believe that he is a pastor capable of taking on a heavy episcopal office, but we all believe – whether voters for Archimandrite Job (Getcha) or not – our new Archbishop deserved to be elected in a dignified manner, and not to hold a mock election by a diocesan Assembly hostage to an imposed time limit, or under threat of exclusion from the communion of the Church and the victim of a flagrant breach of trust. Finally, we dare to say that we believe that we have not only suffered an injustice, but also have caused distress to all three Archimandrites worthy of the Church of Christ: Fathers Gregory (Papathomas), Job (Getcha) and Symeon (Cossec). We continue to think, all three had the qualifications to be recognized, at least, as eligible for the episcopal office. The Holy Synod could have, we cannot repeat it enough, recognized their virtues, but elected the candidate of their choice, deliberately not following the proposal of our Diocesan Assembly.

 

Today Archimandrite Job (Getcha), elected Archbishop of Telmessos will have to start establishing his pastoral legitimacy, which some elements will surely contest. Meanwhile, Archimandrites Gregory (Papathomas) and Symeon (Cossec), both venerable pastors and theologians, are now, having been declared ineligible by canonical authority are found to be subject to stigma with no recourse in the orthodox Church.

 

If any civil authority had arbitrarily removed the names of two out of three candidates, as the Prefect of the Turkish Province of Istanbul does in patriarchal elections, we would have been rightfully outraged, but less bitter. However, we do not understand how such a striking off of two names could be done by an ecclesial authority.

 

We hold fast to and will preserve the identity and territorial integrity of our Archdiocese. More than ever, through our indignation, we are conscious of our community, despite the different countries we come from, notwithstanding the plurality of generations and cultures that we represent. We believe the future of Orthodoxy lies in transparency and dialogue, in sincerity and in faithfulness to the Gospel.

 

It is with profound humility and childlike audacity that we ask you to send us some word of consolation, in response to the anguish that grips us today, so we can start again with more confidence the process of reconstruction of our shaken ecclesial conscience. If you deign to grant us a fraternal and paternal word of the Lord, we believe it is possible to heal the open wound and regain that communion of love that bound us, until the episode of fatal memory on November 1, 2013.

 

Assuring you of our prayers for yourselves and for the faithful entrusted to your pastoral care, please accept, Your All Holiness, Your Eminences, the expression of our faithful respect.

 

 

List of signatories

 

Brief an Patriarch und Synode – deutsch

Par défaut

[Übersetzung aus dem Französischen]

Eure Allheiligkeit,
Eure Eminenzen,
voller Schmerz wenden wir uns an Sie mit diesem Brief, dessen Gegenstand die umstrittene Nachfolge unseres geliebten Erzbischofs Gabriel von Komana ist. Wir vertrauen darauf, dass Sie uns gegenüber die dem Evangelium gemäße Sanftmut an den Tag legen werden.
Ohne die Wahl von Erzbischof Job von Telmessos, die Sie am 2. November 2013 vollzogen haben, in Frage zu stellen, möchten wir Ihnen mitteilen, welche Bestürzung die mit ihr verbundenen Umstände verursacht haben. Tatsächlich haben wir keine andere Wahl als uns Ihrer Entscheidung zu unterwerfen; denn die aktuelle Situation der orthodoxen Kirche gibt Ihnen – auf der Grundlage unseres kanonischen Statuts – die uneingeschränkte Entscheidungsgewalt. Aus Treue zur Wahrheit und aus Achtung vor unseren Kindern, die die Konsequenzen dieser Situation tragen müssen, möchten wir unseren Schmerz nicht mit Schweigen übergehen.
Seit fast hundert Jahren ist unser Erzbistum in Westeuropa verwurzelt. Es ist hier die älteste orthodoxe Diözese. Zusammen mit den anderen, nach ihr gegründeten orthodoxen Diözesen am Ort trägt sie das Zeugnis für Christus, das die heiligen Apostel der Kirche übermittelt haben, weiter. Seit 1931 haben wir das Privileg, dem Ökumenischen Patriarchat, dem wir die Rolle des Koordinators in der Gesamtorthodoxie zuerkennen, anzugehören.
In unserem Erzbistum, das von den Tränen und dem Blut im Gefolge des Exils hunderttausender von der bolschewistischen Gewalt vertriebener Russen geprägt worden ist, hat die Kultur des Dialogs stets ein fundamentales und vitales Element gebildet. Diese Kultur des Austauschs und der gemeinsamen Teilhabe im Verhältnis von den für die kirchliche Verwaltung verantwortlichen Hirten und den diesbezüglich mitverantwortlichen Laien bedeutet unseren größten Reichtum. Wir wurden in der Überzeugung erzogen, dass sich in der Kirche niemand in einer Position der Passivität befindet und dass keiner vernachlässigt werden darf, und sei er noch so gering.
Unser Erzbistum hat seine Einheit stets als dreifach strukturiert verstanden: in Einheit mit dem regierenden Erzbischof, in der eucharistischen Konzelebration und in der Klerus und Laien einbeziehenden konziliaren Erfahrung. Das ist ein Element des Erbes (depositum fidei), das unsere Väter der Kirche vermacht haben, insbesondere nach dem Moskauer Konzil von 1917/18. Zwar hat uns kürzlich Metropolit Emmanuel von Frankreich auf der Diözesanversammlung vom 1. November 2013 ermahnt, die Kirche sei nicht erst 1917 gegründet worden, aber es ist nicht weniger wahr, dass die Erfahrung der Synodalität und des Lebens in Gemeinschaft schon vor 1917 gegeben war. Der in der Apostelgeschichte, im ganzen Neuen Testament und in der Geschichte der Kirche proklamierte Glaube der Apostel hat niemals das Kirchenvolk vom Prozess der Beratung und der Entscheidung in der Gemeinschaft ausgeschlossen.

So haben unsere Väter schon im Jahr 1848, siebzig Jahre vor dem Moskauer Konzil, erklärt: „Bei uns ist der Wächter des Glaubens der Leib der Kirche, d. h. das Volk selbst“ (Enzyklika der Patriarchen des Ostens). In diesem Bewusstsein kirchlicher Gemeinschaft hat sich unser Erzbistum über die gesamte Dauer des XX. Jahrhunderts hinweg strukturiert und hat so gemeinsam mit den anderen orthodoxen Christen in Westeuropa unseren Brüdern und Schwestern in den anderen Kirchen und der zeitgenössischen Welt, die nach Integrität und Transparenz dürstet, ein authentisches orthodoxes Zeugnis gegeben. Demzufolge wagen wir zu glauben, dass die Konziliarität nicht lediglich eine fakultative Option, sondern ein konstitutiver Bestandteil des Leibes Christi ist.
Wir sind überzeugt, dass es diese dreifache Gegenseitigkeit der Einheit in der Bindung an den Bischof, der Einheit in der eucharistischen Versammlung und der Einheit in der Kleriker und Laien einbeziehenden konziliaren Beratung ist, die die geistliche Fruchtbarkeit unseres Erzbistums in seiner annähernd hundertjährigen Existenz begünstigt hat – in einem Westeuropa, dessen Kultur es sich angeeignet hat und das inzwischen, in der Pluralität seiner Kulturen, sein eigenes Land und nicht mehr Exil ist.
Unser Erzbistum war fruchtbar, und wir hoffen, es wird fortfahren, den Schatz der ihm vom Herrn anvertrauten Gnade fruchtbar zu machen: Unsere Priester und Theologen konnten – vor allem dank dessen, was man sich angewöhnt hat, die „Pariser Schule“, deren Seele das theologische Institut Saint-Serge ist, zu nennen – dem Leben unserer Gemeinden neuen Elan verleihen, indem sie die Eucharistie und die gelebte Konziliarität in allen Bereichen des kirchlichen Lebens in den Mittelpunkt gestellt haben.
Auf allen Ebenen des Lebens unseres Erzbistums stehen die Hirten (Erzbischof, Bischöfe und Priester) in einem ständigen Dialog mit dem übrigen Volk Gottes. Die Kleriker und Laien einbeziehenden Instanzen auf Gemeindeebene (Gemeindeversammlung, Gemeinderat) und auf Diözesanebene (Diözesanversammlungen, Rat des Erzbistums) garantieren die kritische und konstruktive Präsenz des Volkes Gottes an der Seite seiner Hirten.
Wir sind uns dessen bewusst, dass gegenwärtig nicht alle orthodoxen Christen diese Erfahrung täglicher und organischer Konziliarität bei der Verwaltung der Kirche teilen. Nichtsdestoweniger ist diese Form des kirchlichen Lebens authentisch orthodox und wird möglicherweise zuletzt in die ganze Welt ausstrahlen, denn sie hat bewiesen, dass sie in der Lage ist, Fehlentwicklungen wie den Klerikalismus und den Laizismus gleicherweise zu dämpfen.
Klerikalismus und Laizismus sind u. E. zwei Seiten derselben Medaille: Ein Vertikalismus, der den Dialog der Hirten mit dem Volk ausschließt, und ein ausschweifender Horizontalismus, der den Klerus seiner eigenen Funktion, die Kirche zu leiten, beraubt. Die Synodalität findet sich nicht in der Dialektik der Macht oder in der Abwesenheit des Dialogs zwischen den verschiedenen Gruppen des Leibes der Kirche, sondern in der Gemeinschaft aller, in der Liebe und in der Wahrheit.
Seit 1931 haben wir – unter wechselnden Modalitäten – das Privileg, dem Ökumenischen Thron zu unterstehen, der einzigen Kirche, die gewillt ist, die Ökumenizität der Orthodoxie und den Respekt vor den Eigentümlichkeiten jeder Gemeinschaft zu garantieren – und Motor des Dialogs zwischen Orthodoxen und zwischen (nicht-orthodoxen) Christen zu sein. Wir sind überzeugt, dass man erkennen kann, ob unsere Eigentümlichkeit respektiert wird, wenn sie auf die Probe gestellt wird.
Das Ökumenische Patriarchat hat den Schutz unseres Erzbistums garantiert, damit es auch weiterhin in der Welt sein Zeugnis geben und wachsen kann. Wir verstehen diesen Schutz insbesondere als einen Schutz gegen Einmischungen von außen. Heute sind wir genötigt einzugestehen, dass die Beeinträchtigung unserer Identität vom Ökumenischen Patriarchat selbst ausgeht.

Tatsächlich sind Ihnen seit vielen Monaten die drei Archimandriten bekannt, die unsere Gemeinden in einem transparenten Verfahren unter Wahrnehmung ihrer Verantwortung als Kandidaten für das Amt des Erzbischofs vorgeschlagen haben. Bei zahlreichen Gelegenheiten wurde uns – stets mündlich (und es ist das, was uns zum Verhängnis wurde) – zugesichert, dass alle drei unter der Voraussetzung, dass die Satzung entsprechend geändert würde, den Kriterien der Wählbarkeit für das Bischofsamt entsprächen. Während einer Arbeitssitzung unter dem Vorsitz des Metropoliten Ioannis von Pergamon im August 2013, die einigen Vertretern unseres Erzbistums von der Synodalkommission für die interorthodoxen Beziehungen gewährt worden war, wurden nur die für die Satzungsänderung zu berücksichtigenden kanonischen Modalitäten behandelt. Die beiden Grundfragen – die Revision der Satzung und die Präsentation der vom Rat des Erzbistums unter dem Vorsitz des Metropoliten Emmanuel angenommenen Kandidatenliste – schienen gelöst.
Dieselbe Zusicherung wurde auch mehreren Freunden des Erzbistums, die ihm nicht angehören, bei gelegentlichen Kontakten mit Ihnen gegeben. Sie werden daher leicht verstehen, warum uns Ihre Entscheidung vom 1. November 2013, zwei der drei ursprünglichen Kandidaten zurückzuweisen, sowohl der Form als auch dem Inhalt nach zutiefst schockiert hat.
Der Form nach: Wir sind noch immer darüber bestürzt, dass wir während unserer Versammlung vom 1. November 2013 lange Stunden warten mussten, um eine Entscheidung abzuwarten, von der Sie uns zuvor zu verstehen gegeben hatten, sie werde schnell und einfach sein, und von der wir annehmen, dass sie nicht erst in allerletzter Minute improvisiert wurde. Wie unsere Delegation Ihnen bei der Audienz am 27. August 2013 im voraus mitgeteilt hatte, waren 200 Delegierte unserer Gemeinden aus ganz Europa seit dem Vorabend zusammengekommen und erwarteten Ihre Entscheidung. Zunächst waren wir zuversichtlich. Dann aber wurde uns, je mehr Stunden verstrichen, klar, dass wir genötigt würden, Ihre Entscheidung nur wenige Stunden vor dem Abschluss der Versammlung entgegenzunehmen. In dieser Versammlung haben wir nicht uns selbst, sondern die Gemeinden, die uns mit ihrem Vertrauen und mit ihrem Segen entsandt hatten, vertreten. Wir fanden uns persönlich, aber noch mehr als Vertreter unserer Gemeinden erniedrigt, zu einer künstlichen Demut gezwungen. Wie hätten wir anders gekonnt, als uns vorzustellen, dass der Austausch der beiden Kandidaten, die uns bekannt waren, gegen zwei unbekannte Namen dazu gedacht war, uns zu einem Mehrheitsvotum für den einzigen übrig gebliebenen bekannten Kandidaten zu zwingen?
Es gibt ein großes Missverständnis bezüglich der Freiheit, die Sie uns gewähren. Im Januar 2013 hat Metropolit Emmanuel von Frankreich, der in seiner Funktion als Locum Tenens in Ihrer Verantwortung steht, erklärt: „Meine Präsenz und meine Funktion bis zum Tag der Wahl eines neuen Hirten haben vor allen Dingen den Sinn, zu beruhigen, zu ermutigen. (…) Ich stehe an Ihrer Seite und bleibe bei Ihnen, um den Prozess der Wahl der Person, die Sie zu Ihrem neuen Hirten erwählen, zu unterstützen.“ (Predigt an Theophanie in der Kathedrale Saint-Alexandre-Nevsky zu Paris am 19. Januar 2013) Durch diese Erklärung sind wir alle zu der Überzeugung gelangt, Metropolit Emmanuel werde in dem Prozess der Wahl des Nachfolgers von Erzbischof Gabriel eine gewisse Neutralität wahren.
Im März 2013 erklärte Metropolit Emmanuel, Locum Tenens, angesichts des Risikos, dass der Generalversammlung – da nur Archimandrit Symeon (Cossec) die satzungsgemäßen formalen Bedingungen erfüllte, um in den Augen des Patriarchats wählbar zu sein – eine Kandidatenliste mit nur einer einzigen Kandidatur für das Amt des Erzbischofs präsentiert würde: „Meine Präsenz heute unter Ihnen hat nur das eine Ziel, zu befrieden und zu beruhigen. Die Geschichte des Exarchats ist ebenso reich wie komplex. Es hat sich gebildet im Widerstand gegen den Totalitarismus und im Einsatz für die Bewahrung einer spirituellen Tradition auf der Grundlage von Glaube, Frömmigkeit und Intelligenz. Darum verstehe ich Ihre Beunruhigung vollkommen. Denn dem Communiqué des Rates des Erzbistums vom 6. März 2013 haben Sie entnommen, dass die nächste Außerordentliche

Generalversammlung nicht mehr die Wahl Ihres neuen Erzbischofs vornehmen wird. Um inmitten des durch diese Entscheidung – vor allem im Internet – ausgelösten Stimmengewirrs der Wahrheit wieder eine Stimme zu geben, obliegt es mir, Ihnen die Gründe zu erklären. Tatsächlich wurde in der Sitzung des Rates des Erzbistums vom 13. Februar 2013 eine Liste mit drei Kandidaten erstellt, ohne dass die Mitglieder des Rates zu einer vollkommenen Übereinstimmung gelangt wären. Nach meinem besten Wissen und Gewissen und mit Rücksicht auf die geltende Verfassung des Exarchats war ich nicht imstande, die Liste der Kandidaten so, wie sie war, zu unterzeichnen. Auch zwingt mich meine Aufgabe als Locum Tenens, die vor allem darin besteht, die Wahl des neuen Erzbischofs zu organisieren, dazu, dafür Sorge zu tragen, dass diese Wahlen vollkommen transparent und nach juristischen und kanonischen Maßstäben unangreifbar sind, um die Integrität Ihres Erzbistums bestmöglich zu schützen. Nach meiner Auffassung waren die Bedingungen einer solchen Integrität nicht respektiert worden“ (Predigt von Metropolit Emmanuel vom Sonntag, dem 17. März 2013).
Wie ist es zu verstehen, dass der Locum Tenens in seiner Mission der Neutralitätswahrung im November nicht getan hat, was er doch im März getan hatte: nämlich kraft seiner Autorität Wahlen auf Basis einer Liste, die nicht auf der Einmütigkeit des Rates des Erzbistums beruhte, und die, in noch weit größerem Ausmaß als im März, die Integrität des Erzbistums verletzte, zu vertagen?
Dem Inhalt nach: Ebensosehr hat uns der Inhalt Ihrer Entscheidung beunruhigt. Wir wollen von Ihnen nicht missverstanden werden. Zu Beginn der Versammlung des 1. Novembers 2013 hatten einige von uns vor ihrem forum internum entschieden, ihre Stimme Archimandrit Job (Getcha) zu geben; und wir glauben weiterhin, dass er fähig war und bleibt, die schwere Last des Bischofsamtes zu tragen. Aber wir sind alle – die, die Archimandrit Job (Getcha) gewählt haben, und die, die ihn nicht gewählt haben – überzeugt, dass unser neuer Erzbischof eine würdige Wahl verdient hätte statt einer Scheinwahl durch eine Diözesanversammlung, die zur Geisel eines auferlegten timings geworden war und unter der Androhung der Exkommunikation und als Opfer eines flagranten Vertrauensbruchs agiert hat.
Schließlich wagen wir es, zu erklären, dass wir nicht nur glauben, selbst Unrecht erlitten zu haben, sondern dass auch drei würdige Archimandriten der Kirche Christi in eine schwierige Lage versetzt worden sind: die Väter Grégoire (Papathomas), Job (Getcha) und Symeon (Cossec). Wir glauben weiterhin, dass sie die erforderliche Qualifikation haben, um jedenfalls als wählbare Kandidaten für das Bischofsamt zu gelten. Die Heilige Synode hätte, man kann es nicht oft genug sagen, ihre Qualitäten anerkennen und den Kandidaten ihrer Wahl wählen können. Sie wäre nicht gezwungen gewesen, dem Vorschlag unserer Diözesanversammlung zu folgen.
Heute muss der zum Erzbischof von Telmessos gewählte Archimandrit Job (Getcha) erst anfangen, seine Legitimität herzustellen. Denn es wird nicht an Kritikern fehlen, die ihm zeit seines bischöflichen Wirkens diese Legitimität absprechen werden. Parallel dazu sind auch die beiden ehrwürdigen Priester und Theologen, die Archimandriten Grégoire (Papathomas) und Symeon (Cossec) beschädigt, weil ihre Wählbarkeit von einer kanonischen Autorität, gegen die in der orthodoxen Kirche kein Einspruch möglich ist, bestritten wurde.
Wenn eine zivile Autorität die Namen zweier unserer drei Kandidaten gestrichen hätte, wie es sich der türkische Präfekt von Istanbul bei der Patriarchenwahl erlaubt, wären wir zurecht skandalisiert, aber weniger erbittert. Doch wir können nicht verstehen, dass eine kirchliche Autorität eine solch unbegründete Streichung vornimmt.
Wir halten an der strukturellen und territorialen Integrität unseres Erzbistums fest und werden dies auch in Zukunft tun. Mehr denn je empfinden wir in unserer Empörung unsere Gemeinschaft, trotz der verschiedenen Herkunftsländer, aus denen wir stammen, trotz der Pluralität der Generationen und der Kulturen, die wir repräsentieren. Wir glauben, dass die Zukunft der Orthodoxie in der Transparenz und im Dialog, in der Aufrichtigkeit und in der Treue zum Evangelium liegt.

In großer Demut und kindlicher Kühnheit bitten wir Sie um ein Wort des Trostes, um eine Antwort auf die Angst, die uns ergriffen hat, damit wir in gewachsener Zuversicht damit anfangen können, unser erschüttertes kirchliches Vertrauen wiederherzustellen. Wenn Sie geruhten, uns ein brüderliches und väterliches Wort im Herrn zu sagen, dann, so denken wir, wird es möglich sein, die offene Wunde zu heilen und die Gemeinschaft der Liebe, die uns bis zu dem verhängnisvollen Ereignis des 1. Novembers 2013 verband, wiederzufinden.
Indem wir Sie persönlich und die Ihrer pastoralen Sorge anvertrauten Gläubigen unserer Gebete versichern, bitten wir Sie, Eure Allheiligkeit, Eure Eminenzen, den Ausdruck unseres frommen Respekts entgegenzunehmen.

Delegierte und stellvertretende Delegierte der Versammlungen des Erzbistums vom 30.03.2013, vom 31.10. und vom 01.11.2013

Επιστολή προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο και προς τα Μέλη της Ιεράς Συνόδου, 90 εκπροσώπων ενοριών-κοινοτήτων της Εξαρχίας Ενοριών Ρωσσικής Παραδόσεως στη Δυτική Ευρώπη σχετικά με την εκλογή του Αρχιεπισκόπου Τελμησσού κ. Ιώβ

Par défaut

Παναγιώτατε,

Σεβασμιώτατοι,

Με αληθινή θλίψη σάς απευθύνουμε την επιστολή αυτή, σχετικά με την πολυσυζητημένη διαδοχή του αειμνήστου και αγαπητού μας Αρχιεπισκόπου Κομάνων Γαβριήλ. Σας βεβαιώνουμε δε ότι έχουμε εμπιστοσύνη στην ευαγγελική στοργή με την οποία θα μας περιβάλλετε.

Χωρίς να αμφισβητούμε την εκλογή του Αρχιεπισκόπου Τελμησσού Ιώβ, την οποία πραγματοποιήσατε την 2α Νοεμβρίου 2013, επιθυμούμε να σας εμπιστευθούμε την ταραχή που προκλήθηκε από τις συνθήκες της εκλογής. Πράγματι, δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να υποταχθούμε στην απόφασή σας, δεδομένου ότι η τωρινή κατάσταση της Ορθοδόξου Εκκλησίας, σας δίδει απόλυτη εξουσία απόφασης όσον αφορά το κανονικό μας είναι. Από πιστότητα, όμως, στην αλήθεια και για την τιμή των παιδιών μας που θα κληρονομήσουν αυτή την κατάσταση, θέλουμε να μην αφήσουμε τον πόνο μας καταχωνιασμένο στη σιωπή.

Εδώ και εκατό χρόνια σε λίγο, η Αρχιεπισκοπή μας είναι ριζωμένη στη Δυτική Ευρώπη, όπου αποτελεί την πιο αρχαία ορθόδοξη εκκλησιαστική οντότητα. Μαζί με τις άλλες Ορθόδοξες τοπικές επαρχίες που δημιουργήθηκαν αργότερα, η Αρχιεπισκοπή συνεχίζει τη μαρτυρία του Χριστού την οποία οι Άγιοι Απόστολοι παρέδωσαν στην Εκκλησία. Από το 1931, έχουμε το προνόμιο να ανήκουμε στη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου του οποίου αναγνωρίζουμε τη συντονιστική αρμοδιότητα για το σύνολο της Ορθοδοξίας.

Στην Αρχιεπισκοπή μας, που ζυμώθηκε με δάκρυα και αίμα εκατοντάδων χιλιάδων Ρώσων καταδιωγμένων από το μπολσεβικικό καθεστώς, η κουλτούρα του διαλόγου αποτέλεσε πάντοτε βασικό και ζωτικό στοιχείο. Αυτός ο τρόπος του ζειν και λειτουργείν σε ανταλλαγή και με αίσθημα μοιράσματος μεταξύ υπευθύνων ποιμένων και συν-υπευθύνων λαϊκών για την εκκλησιαστική διοίκηση, αποτελεί το μεγαλύτερο πλούτο μας. Ανατραφήκαμε με την πεποίθηση ότι, στην Εκκλησία, κανένας δεν είναι σε κατάσταση παθητική και κανείς δεν μπορεί να παραθεωρηθεί, όσο μικρός κι’ αν είναι.

Η Αρχιεπισκοπή μας πάντοτε κατενόησε την ενότητά της με τριπλό τρόπο: γύρω από τον διευθύνοντα Αρχιεπίσκοπό της, στην ευχαριστιακή συλλειτουργία και στη συνοδική κληρικο-λαϊκή εμπειρία. Αυτή η εμπειρία καθίσταται ένα από τα στοιχεία της παρακαταθήκης πίστης που οι πατέρες μας κληροδότησαν στην Εκκλησία, ιδιαιτέρως μετά την τοπική Σύνοδο της Μόσχας του 1917-1918. Όπως μας το θύμισε πρόσφατα ο Μητροπολίτης Γαλλίας Εμμανουήλ, στην επαρχιακή συνέλευση της 1ης Νοεμβρίου 2013, η Εκκλησία ασφαλώς δεν ιδρύθηκε το 1917, δεν είναι όμως λιγότερο αληθινό ότι η εμπειρία της συνοδικότητας και της ζωής εν κοινωνία προϋπήρχαν του 1917. Η πίστη των Αποστόλων, όπως την αφηγούνται οι Πράξεις των Αποστόλων και διακηρύσσεται σε όλη την Καινή Διαθήκη και την ιστορία της Εκκλησίας, ποτέ δεν αποκλείει τον λαό της Εκκλησίας από την διαδικασία και την λήψη των αποφάσεων στην κοινότητα.

Έτσι, το 1848, περίπου 70 χρόνια πριν από την ημιτελή Σύνοδο της Μόσχας, οι πατέρες μας στην πίστη διεκήρυξαν «ότι σε μας, φύλακας της πίστης είναι το σώμα της Εκκλησίας, δηλαδή ο ίδιος ο λαός» (εγκύκλιος των Πατριαρχών της Ανατολής). Μέσα σ’ αυτή τη συνείδηση της Εκκλησίας-Κοινωνίας οργανώθηκε η Αρχιεπισκοπή μας, καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα, κομίζοντας έτσι, παράλληλα μαζί με τους άλλους Ορθοδόξους χριστιανούς της δυτικής Ευρώπης, ένα αυθεντικό Ορθόδοξο μήνυμα στους αδελφούς άλλων Εκκλησιών και στο σύγχρονο κόσμο που διψάει για ακεραιότητα και διαφάνεια. Τολμούμε να πιστεύουμε ότι η συνοδικότητα δεν είναι μια προαιρετική επιλογή του εκκλησιαστικού σώματος, αλλά δομικό στοιχείο της Καθολικότητας του Σώματος του Χριστού.

Είμαστε πεπεισμένοι ότι η τριπλή αμοιβαιότητα της ενότητας περί τον επίσκοπο, της ενότητας στην ευχαριστιακή τελετουργία και της ενότητας στην συνοδικότητα των κληρικο-λαϊκών αποφάσεων, ευνόησε την πνευματική γονιμότητα της Αρχιεπισκοπής μας, κατά τη διάρκεια της εκατονταετούς ύπαρξης της, μέσα σε μια δυτική Ευρώπη της οποίας αποδέχτηκε τον πολιτισμό. Εφεξής η Αρχιεπισκοπή δεν βρίσκεται πλέον σε εξορία στη δυτική Ευρώπη αλλά σε δικό της τόπο το οποίο διακρίνεται από το πολυπολιτισμικό του περιβάλλον.

Η Αρχιεπισκοπή μας υπήρξε γόνιμη και, ελπίζουμε, θα συνεχίσει την καρποφορία της παρακαταθήκης χάριτος που της εμπιστεύτηκε ο Κύριος: οι ποιμένες μας και οι θεολόγοι μας, προ παντός μέσω αυτού που καθιερώθηκε να αποκαλούμε «Σχολή του Παρισίου» της οποίας η ψυχή ήταν το Θεολογικό Ινστιτούτο του Αγίου Σεργίου, μπόρεσαν να δώσουν καινούργια ώθηση στη ζωή των κοινοτήτων μας, επικεντρώνοντάς τες στην Ευχαριστία και τη βιωμένη συνοδικότητα σε όλες τις πλευρές της εκκλησιαστικής ζωής.

Σε όλα τα επίπεδα της ζωής της Αρχιεπισκοπής μας, οι ποιμένες (Αρχιεπίσκοπος, επίσκοποι, ιερείς) είναι σε θέση διαρκούς διαλόγου με το υπόλοιπο του λαού του Θεού. Τα κληρικο-λαϊκά όργανα της ενορίας (ενοριακή συνέλευση, ενοριακό συμβούλιο) και της εκκλησιαστικής επαρχίας (επαρχιακή συνέλευση, συμβούλιο της Αρχιεπισκοπής) εξασφαλίζουν την κριτική και οικοδομητική παρουσία του λαού του Θεού κοντά στους ποιμένες του.

Έχουμε συνείδηση ότι, σήμερα, όλοι οι Ορθόδοξοι δεν συμμερίζονται αυτή την εμπειρία της καθημερινής και οργανικής συνοδικότητας στην εκκλησιαστική διοίκηση. Δεν παύει όμως η μορφή αυτή εκκλησιαστικής ζωής να είναι αυθεντικά ορθόδοξη και θα κατορθώσει ίσως να ακτινοβολήσει στον κόσμο όλο, γιατί απέδειξε ότι μπορεί να αποτρέπει τόσο τις κληρικαλιστικές όσο και τις λαϊκιστικές εκτροπές.

Κληρικαλισμός και λαϊκισμός πιστεύουμε ότι είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος: από τη μια μεριά απόλυτα κατακόρυφη αντίληψη, που αποκλείει τον διάλογο των ποιμένων με το υπόλοιπο του λαού και από την άλλη υπερβολικά οριζόντια που αποκλείει τους ποιμένες από τις δικές τους ιδιαίτερες αρμοδιότητες στην διακυβέρνηση της Εκκλησίας. Η συνοδικότητα δεν εδράζεται στην διαλεκτική της εξουσίας ή στην απουσία διαλόγου μεταξύ των διαφόρων μερών του εκκλησιαστικού σώματος, αλλά στην κοινωνία όλων, στην αγάπη και την αλήθεια.

Από το 1931, κατά διαφορετικά καθεστώτα, έχουμε το προνόμιο να εξαρτόμαστε από τον Οικουμενικό Θρόνο, από την Εκκλησία η οποία εγγυάται την οικουμενικότητα της Ορθοδοξίας, τον σεβασμό των ιδιαιτεροτήτων κάθε κοινότητας και κινητήρας των διορθοδόξων και λοιπών διαχριστιανικών διαλόγων. Έχουμε την πεποίθηση ότι, όταν βρίσκεται σε δοκιμασία, τότε μπορούμε να αναγνωρίσουμε αν η ιδιαιτερότητά μας γίνεται σεβαστή.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει εγγυηθεί την προστασία της Αρχιεπισκοπής μας, για να συνεχίζει την μαρτυρία της και την ανάπτυξή της μέσα στον κόσμο. Αντιλαμβανόμασταν την προστασία αυτή, κυρίως, σαν προστασία έναντι ξένων παρεμβάσεων. Σήμερα, είμαστε αναγκασμένοι να δεχτούμε ότι η προσβολή της ελευθερίας μας και της ιδιαιτερότητάς μας προήλθε από το εσωτερικό του Πατριαρχείου.

Πράγματι, γνωρίζατε από πολλών μηνών, την ταυτότητα των τριών αρχιμανδριτών τους οποίους οι ενορίες μας, με τρόπο ανοιχτό και υπεύθυνο, είχαν παρακαλέσει να δεχτούν να είναι υποψήφιοι για τη διαδοχή του Αρχιεπισκόπου. Πολυάριθμες ήταν οι ευκαιρίες που λάβαμε τη διαβεβαίωση – βεβαίως πάντοτε προφορική, και σ’ αυτό απατηθήκαμε –, ότι με την επιφύλαξη της τροποποίησης του καταστατικού, και οι τρείς ανταποκρίνονταν στα κριτήρια εκλεξιμότητας για τη διακονία του επισκόπου. Τον Αύγουστο του 2013, κατά τη διάρκεια της συνεδρίας εργασίας που παρεχωρήθη σε αντιπροσώπους της Αρχιεπισκοπής μας από την συνοδική Επιτροπή διορθοδόξων σχέσεων, υπό την προεδρία του Μητροπολίτου Περγάμου Ιωάννου, η συζήτηση περιορίστηκε μόνο στις κανονικές διαδικασίες που έπρεπε να τηρηθούν. Τα δυο θέματα ουσίας – τροποποίηση του καταστατικού και παρουσίαση του καταλόγου των υποψηφίων που καταρτίστηκε από το Συμβούλιο της Αρχιεπισκοπής, υπό την προεδρία του Μητροπολίτου Εμμανουήλ – θεωρήθηκε ότι είχαν γίνει δεκτά.

Η ίδια διαβεβαίωση είχε εκφραστεί και σε διάφορους φίλους της Αρχιεπισκοπής – μη ανήκοντες στην δικαιοδοσία της – που είχαν την ευκαιρία να επικοινωνήσουν μαζί σας. Εύκολα, λοιπόν, αντιλαμβάνεσθε γιατί η απόφαση σας της 1ης Νοεμβρίου 2013 να απορρίψετε δύο από τους τρείς προταθέντες υποψηφίους, μας προκάλεσε πολύ έντονο σοκ τόσο για την ουσία όσο και για την μορφή.

Ως προς την μορφή, είμαστε ακόμη ταραγμένοι γιατί περιμέναμε πολλές ώρες, κατά την Συνέλευσή μας της 1ης Νοεμβρίου, να λάβουμε μιαν απόφασή σας η οποία – όπως μας αφήσατε να εννοήσουμε – θα ήταν σύντομη και απλή, αντιλαμβανόμαστε όμως τώρα ότι δεν ήταν προϊόν αυτοσχεδιασμού της τελευταίας στιγμής. Όπως η αντιπροσωπεία μας, κατά την ακρόαση της 27ης Αυγούστου 2013, σας είχε ήδη πληροφορήσει, διακόσιοι εκπρόσωποι των ενοριών, ερχόμενοι από όλη την Ευρώπη, ήταν συγκεντρωμένοι από το προηγούμενο βράδυ, και περίμεναν την απόφασή σας: στην αρχή είχαμε εμπιστοσύνη, έπειτα, όσο περνούσαν οι ώρες, συνειδητοποιήσαμε ότι ήμασταν με την πλάτη στον τοίχο, αφού η απόφασή σας ήρθε μόλις λίγες ώρες πριν τη λήξη της Συνέλευσης. Δεν αντιπροσωπεύαμε τα πρόσωπά μας, στην συνέλευση αυτή, αλλά κοινότητες που μας έστειλαν με εμπιστοσύνη και τις ευλογίες τους. Ως πρόσωπα, αλλά προ παντός ως κοινότητες, βρεθήκαμε ταπεινωμένοι, αναγκασμένοι σε μια πλαστή ταπείνωση. Πώς να μη σκεφθούμε ότι η αντικατάσταση των δύο υποψηφίων που γνωρίζαμε με δύο άγνωστα σε μας ονόματα δεν σκόπευε να μας κάνει να ψηφίσουμε κατά πλειοψηφία τον μόνο γνωστό υποψήφιο που απέμενε;

Υπήρξε μεγάλη παρανόηση ως προς την ελευθερία που μας είχατε εγγυηθεί. Ήδη από τον Ιανουάριο 2013, όταν ανέλαβε Τοποτηρητής, ενεργώντας υπό την ευθύνη σας, ο Μητροπολίτης Γαλλίας Εμμανουήλ δήλωνε:

«Η παρουσία μου και υπηρεσία μου ως την ημέρα της εκλογής νέου ποιμένα συνίσταται προ παντός να καθησυχάζω και να ενθαρρύνω. (….) Είμαι κοντά σας και μένω μαζί σας για να υποστηρίξω τη διαδικασία εκλογής του προσώπου που θα επιλέξετε ως νέο ποιμένα» (ομιλία την ημέρα των Θεοφανείων στο καθεδρικό ναό του Αγίου Αλεξάνδρου Νέβσκυ στο Παρίσι, 19 Ιανουαρίου 2013).

Από τη δήλωση αυτή, σχηματίσαμε την πεποίθηση ότι ο Σεβασμιώτατος Εμμανουήλ θα κρατούσε κάποια ουδετερότητα κατά τη διαδικασία εκλογής του διαδόχου του αειμνήστου κυρού Γαβριήλ.

Το Μάρτιο του 2013, μπροστά στον κίνδυνο να βρεθεί η γενική Συνέλευση με λίστα που δεν θα είχε παρά ένα μόνον όνομα για την αρχιεπισκοπική διαδοχή, –πράγματι, μόνον ο αρχιμανδρίτης Συμεών (Κοσσέκ) διέθετε τις τυπικές καταστατικές προϋποθέσεις για να κηρυχθεί εκλέξιμος από το Πατριαρχείο –, ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ, Τοποτηρητής, εδήλωνε:

«Η παρουσία μου σήμερα μεταξύ σας έχει σκοπό να ειρηνεύσει και να καθησυχάσει. Η ιστορία της Εξαρχίας είναι πλούσια και πολύπλοκη. Διαμορφώθηκε μέσα σε μια προσπάθεια αντίστασης στον ολοκληρωτισμό και διατήρησης μιας παράδοσης ζυμωμένης με πίστη, ευσέβεια και ευφυΐα. Συνεπώς κατανοώ πλήρως τις ανησυχίες σας όταν πληροφορείστε, από την ανακοίνωση της συνεδρίας του Συμβουλίου της Αρχιεπισκοπής της 6ης Μαρτίου 2013, ότι η προσεχής έκτακτη γενική συνέλευση δεν θα ασχοληθεί με την εκλογή του νέου σας Αρχιεπισκόπου. Για να αποκαταστήσουμε όσο γίνεται την αλήθεια μέσα στον θόρυβο, ιδίως στο Διαδίκτυο, που προκλήθηκε από μια τέτοια απόφαση, οφείλω να σας εξηγήσω τους λόγους. Πράγματι, κατά την συνεδρία του Συμβουλίου της Αρχιεπισκοπής της 13ης Φεβρουαρίου 2013, καταρτίστηκε κατάλογος τριών υποψηφίων, χωρίς να συγκεντρώνει την ομοφωνία των μελών του Συμβουλίου. Για να είμαι σύμφωνος με την συνείδησή μου και σεβόμενος το ισχύον καταστατικό της Εξαρχίας, δεν μπορούσα να υπογράψω τον κατάλογο των υποψηφίων όπως ήταν. Επίσης, το καθήκον μου ως Τοποτηρητού, που συνίσταται προ παντός στην οργάνωση των εκλογών του νέου Αρχιεπισκόπου, με υποχρεώνει να ενεργήσω με τρόπο που αυτές οι εκλογές να είναι απόλυτα διαφανείς, απρόσβλητες στο νομικό και κανονικό επίπεδο, ώστε να διαφυλαχθεί η ακεραιότητα της Αρχιεπισκοπής σας. Κατά τη γνώμη μου, οι προϋποθέσεις για μια τέτοια ακεραιότητα δεν ήταν εξασφαλισμένες» (ομιλία του Μητροπολίτου Εμμανουήλ, Κυριακή 17 Μαρτίου 2013).

                       Πώς να εξηγήσουμε ότι ο Τοποτηρητής, στην υποχρέωσή του ως αμερόληπτου, δεν έκανε τον Νοέμβριο, εκείνο που έκανε τον Μάρτιο, δηλαδή να αναβάλει εκλογές βάσει ενός καταλόγου που δεν έχει την ομοφωνία του Συμβουλίου της Αρχιεπισκοπής και οι οποίες δεν εγγυώντο, περισσότερο από τον Μάρτιο, την ακεραιότητα της Αρχιεπισκοπής;

                       Ως προς την ουσία του προβλήματος, η απόφασή σας μας ετάραξε. Δεν θέλουμε να μας παρανοήσετε: προσερχόμενοι στη Συνέλευση της 1ης Νοεμβρίου 2013, μερικοί από εμάς ήταν αποφασισμένοι να ψηφίσουν τον Αρχιμανδρίτη Ιώβ (Γκέτσα) και συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι ήταν και παραμένει ένας ποιμένας ικανός να αναλάβει το βαρύ έργο του επισκόπου, όλοι όμως νομίζουμε – ψηφίσαντες και μη τον Αρχιμανδρίτη Ιώβ (Γκέτσα) – ότι ο νέος μας Αρχιεπίσκοπος θα άξιζε μια εκλογή με αξιοπρέπεια, και όχι μια προσποίηση εκλογής από μια Συνέλευση που κατέστη όμηρος από ένα timing που της επεβλήθη, υπό την απειλή ενδεχόμενης αποβολής από την κοινωνία της Εκκλησίας και θύμα ολοφάνερης κατάχρησης εμπιστοσύνης.

                       Τέλος, τολμούμε να σας δηλώσουμε ότι πιστεύουμε πως όχι μόνον υποστήκαμε μιαν αδικία, αλλά και φέραμε σε θλιβερή θέση τρεις άξιους Αρχιμανδρίτες της Εκκλησίας του Χριστού: τους πατέρες Γρηγόριο (Παπαθωμά), Ιώβ (Γκέτσα), και Συμεών (Κοσσέκ). Και οι τρείς, θα συνεχίσουμε να το πιστεύουμε, είχαν τα απαιτούμενα προσόντα για να κριθούν, τουλάχιστον, εκλέξιμοι για το επισκοπικό λειτούργημα. Η Ιερά Σύνοδος θα μπορούσε, δεν θα παύσουμε να το λέμε, να αναγνωρίσει τα προσόντα τους και να εκλέξει αυτόν που επιθυμούσε, χωρίς να ακολουθήσει οπωσδήποτε την πρόταση της Συνελεύσεώς μας.

                       Από τώρα, ο Αρχιμανδρίτης Ιώβ (Γκετσά), εκλεγμένος Αρχιεπίσκοπος Τελμησσού, καλείται να αρχίσει να οικοδομεί το ποιμαντικό του κύρος, το οποίο μερικοί δεν θα παραλείψουν να του το αμφισβητούν. Παράλληλα οι Αρχιμανδρίτες Γρηγόριος (Παπαθωμάς) και Συμεών (Κοσσέκ), δύο αξιοσέβαστοι ποιμένες και θεολόγοι, υφίστανται το όνειδος γιατί εκρίθησαν μη εκλέξιμοι από μια κανονική εξουσία, που δεν επιδέχεται προσφυγή αναθεώρησης στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

                       Εάν μια κοσμική αρχή είχε, αυθαιρέτως, διαγράψει τα ονόματα των δύο εκ των τριών υποψηφίων μας, όπως επιτρέπει στον εαυτό του να κάμει ο Νομάρχης της Τουρκικής Επαρχίας της Ισταμπούλ-Κωνσταντινούπολης κατά τις πατριαρχικές εκλογές, θα ήμασταν δικαίως σκανδαλισμένοι, αλλά ολιγότερο πικραμένοι. Εν τούτοις, δεν αντιλαμβανόμαστε πώς μια εκκλησιαστική αρχή προέβη σ’ αυτήν τη διαγραφή, μάλιστα χωρίς να την δικαιολογεί.

                       Επιθυμούμε να διασώσουμε την ταυτότητα και την εδαφική ακεραιότητα της Αρχιεπισκοπής μας. Περισσότερο παρά ποτέ, με την αγανάκτησή μας, αισθανόμαστε την μεταξύ μας κοινωνία, παρά την προέλευσή μας από διάφορες χώρες, παρά την πολλαπλότητα των γενεών και των πολιτισμών που αντιπροσωπεύουμε. Πιστεύουμε ότι το μέλλον της Ορθοδοξίας βρίσκεται στη διαφάνεια και τον διάλογο, στην ειλικρίνεια και την πιστότητα στο Ευαγγέλιο.

                       Με μεγάλη ταπείνωση και υιικό θάρρος σάς παρακαλούμε να μας απευθύνετε λόγο παρηγορίας, απαντώντας στην αγωνία που μας πνίγει σήμερα, για να μπορέσουμε να ξεκινήσουμε, με περισσότερη εμπιστοσύνη, τη διαδικασία ανοικοδόμησης της εκκλησιαστικής μας συνείδησης που έχει διαταραχθεί. Εάν ευαρεστηθείτε να μας απευθύνετε λόγο αδελφικό και πατρικό εν Κυρίω, νομίζουμε ότι θα καταστεί δυνατόν να θεραπεύσουμε την ανοιχτή πληγή και να ξαναβρούμε την κοινωνία αγάπης που μας συνέδεε, μέχρι το, θλιβερής μνήμης, επεισόδιο της 1ης Νοεμβρίου 2013.

                       Σας βεβαιώνουμε ότι προσευχόμαστε για σας και για τους πιστούς που είναι εμπεπιστευμένοι στην ποιμαντική σας μέριμνα, και σας παρακαλούμε να δεχθείτε, Παναγιώτατε, Σεβασμιώτατοι, την έκφραση του ευλαβούς σεβασμού μας.

Ακολουθούν οι υπογραφές 90 κληρικών και λαϊκών εκπροσώπων των ενοριών-κοινοτήτων.

Письмо Патриарху Константинопольскому и Священному Синоду от десятков делегатов Общего Собрания Архиепископии по поводу епархиальных выборов

Par défaut

Ваше Святейшество,

Ваши Высокопреосвященства,

Со скорбью адресуем Вам настоящее письмо по поводу спорного избрания преемника дорогого и оплакиваемого нами Гавриила архиепископа Команского. Мы верим, что Вы проявите по отношению к нам евангельское милосердие.

Мы не ставим под вопрос избрание архиепископа Телмисского Иова, проведенное Вами 2 ноября 2013 года, но желаем поведать Вам о том смущении, в которое повергли нас обстоятельства избрания. У нас нет иного выбора, как подчиниться Вашему решению, поскольку сегодняшнее устроение церкви предоставляет Вам полное право выносить решения относительно нашего канонического положения.

Из уважения к истине и ради чести наших детей, которые унаследуют от нас настоящую ситуацию, мы не желаем скрывать нашей боли под покровом молчания.

Уже почти сто лет, как наша Архиепископия укоренилась в Западной Европе, где она является старейшим православным церковным образованием. Совместно с остальными православными местными епархиями, созданными после нее, Архиепископия продолжает нести свидетельство о Христе, полученное Церковью от святых апостолов. С 1931 года мы имеем честь состоять в лоне Вселенского Патриархата, за которым мы признаем координирующую роль среди Православия.

Культура диалога была всегда основополагающим и жизненным моментом в нашей Архиепископии, взрощенной на крови и слезах, связанных с изгнанием сотен тысяч русских людей, выброшенных из России большевицкой властью. Культура обмена мнений и разделения забот между пастырями, несущими ответственность за Церковь, и мирянами, соответственными за церковное управление, составляет наше величайшее богатство. Мы воспитывались в уверенности, что в Церкви никто не занимает пассивного положения и что даже малейший член не может игнорироваться.

Наше Архиепископия всегда воспринимала свое единство тройным образом: вокруг управляющего епископа, в евхаристическом сослужении и в совместном соборном опыте клириков и мирян. Это учение передали Церкви как часть залога веры наши отцы, в особенности отцы Поместного Московского Собора 1917-1918 годов. Разумеется, Церковь не была основана в 1917 году, как недавно на Общем собрании 1 ноября 2013 года нам напомнил Высокопреосвященный митрополит Галльский Эммануил, но до 1917 года существовал и опыт соборности и жизненного общения. Вера апостолов, о которой свидетельствуют Деяния апостольские и которая провозглашается всем Новым Заветом и Церковной историей, никогда не отстраняла церковный народ от процесса обсуждения и принятия решений, проходящего в церковной общине.

Так, в 1848 году, около семидесяти лет до незавершенного Московского Собора, наши отцы в вере заявили, что «у нас хранителем веры является тело церковное, т.е. сам народ» (окружное письмо Восточных Патриархов). В таком осознании Церкви как общения строилась наша Архиепископия в течение всего 20-го века, неся совместно со всеми другими православными христианами Западной Европы подлинное православное свидетельство перед нашим братьями и сестрами других Церквей и перед современным миром, жаждущим целостности и прозрачности. Потому мы смеем верить, что соборность является не факультативным выбором для церковного тела, но основопологающим моментом его кафоличности как Тела Христова.

Мы убеждены, что тройной взаимный союз единства вокруг епископа, единства в совершении евхаристистии, единства в совместных соборных обсуждениях клириков и мирян способствовал духовной плодотворности нашей Архиепископии в течение века ее существования в Западной Европе, культуру которой она стала воспринимать как свою, и земля которой при сохранении культурного разнообразия не является больше для нее местом изгнания, но ее собственной землей.

Наша Архиепископия приносила, и, мы надеемся, будет продолжать приносить плоды от благодатного залога, вложенного в нее Господом. Наши пастыри и богословы, в большинстве своем связанные с тем, что сегодня принято называть «Парижской школой», центром которой был Богословский институт святого Сергия, сумели придать новый импульс жизни нашим общинам, поставив в центр церковной жизни на всех уровнях Евхаристию и соборность.

На всех уровнях жизни нашей Архиепископии, пастыри (архиепископ, епископы, священники) ведут постоянный диалог с остальной частью народа Божия. Приходские институты (общие собрания, приходские советы), как и институты епархиальные (общее епархиальное собрание, Совет Архиепископии) предусматривают конструктивное и критическое присутствие народа Божия наряду с пастырями.

Мы осознаем, что на сегодняшний день все православные не разделяют этого повседневного и органичного опыта соборного церковного управления. Тем не менее, эта форма церковной жизнь является полностью православной и будет, как мы полагаем, распространяться по всему свету, так как она доказала способность противостоять как излишествам клерикализма, так и излишествам лаицизма.

Клерикализм и лаицизм являются, как мы полагаем, двумя сторонами одной реальности: жесткая вертикаль, исключающая диалог между пастырями и остальным народом, и преувеличенная горизонталь, отнимающая у пастырей их особое служение по управлению Церковью. Соборность обретается не в диалектике власти или в отсутствии диалога между разными частями тела церковного, а в общении всех в любви и истине.

С 1931 мы имеем честь подчиняться Вселенскому престолу, единственной Церкви, готовой выступать гарантом вселенскости Православия при сохранении особенностей разных общин, и являющейся движущим элементом в межправославном и межхристианском диалогах. Мы убеждены, что уважение к особому характеру нашей Архиепископии распознается в те моменты, когда она подвергается испытанию.

Вселенский Патриархат взял под свое покровительство Архиепископию, позволив ей возрастать и продолжать свидетельствовать перед миром. Мы видели в нем защиту от посягательств извне. Сегодня, мы вынуждены признать, что посягательство на нашу свободу и специфичность пришло изнутри Патриархата.

И, в самом деле, Вам были уже много месяцев знакомы имена трех архимандритов, к которым наши приходы обратились со всей открытостью и ответственностью с просьбой, чтобы они стали кандидатами на должность архиепископа.

Много раз к нам поступало подтверждение – всегда устное, что нас и погубило – что при условии внесения изменений в Устав все трое соответствуют требованиям для избрания на епископское служение.

В августе 2013 года на рабочей встрече под председательством Высокопреосвященного митрополита Иоанна Пергамского, на которую были приглашены представители Архиепископии, обсуждались всего лишь подробности процедуры. Основные вопросы внесения изменений в устав и представления списка кандидатов, принятым Советом Архиепископии под председательством Высокопреосвященного митрополита Эммануила, казались решенными.

Те же уверения были даны ряду внешних друзей Архиепископии, входивших в контакт с Вами. Поэтому нетрудно понять, что Ваше решение 1 ноября 2013 года вычеркнуть двух из трех кандидатов нас глубоко смутило как по существу, так и по форме.

С формальной стороны, мы смущены тем, что на Обшем собрании 1 ноября 2013 года нам пришлось выжидать в течение долгих часов решение, которое, как Вы нам давали понять, должно было быть принято быстро и в деловом порядке; как мы понимаем, это не могло быть экспромтом последней минуты. Как наши представители Вам несомненно докладывали на аудиенции 27 августа 2013 года, двести приходских делегатов, прибывшие из всей Европы, были собраны на месте еще накануне вечером и ожидали Вашего решения. Мы сначала были полны доверия, но по мере того, как проходили часы, постепенно осознавали, что поставлены в безвыходное положение, поскольку Ваше решение было получено всего лишь несколько часов до намеченного окончания собрания. Мы принимали участие в этом собрании не как частные лица, а как представители общин, направивших нас на него с доверием и благословением. Мы лично, но также и представленные в нашем лице общины, были унижены и принуждены к ложному смирению. Как можем мы не думать, что замена двух имен известных нам кандидатов на два неизвестных имени не имела целью заставить нас проголосовать в большинстве за единственного известного нам кандидата, оставленного в списке?

Произошло глубокое недоразумение насчет свободы, о которой Вы нас заверяли. В январе 2013 года при вступлении в должность местоблюстителя, действующего от вашего имени, митрополит Галльский Эммануил заявлял:

«Первая цель моего присутствия и моей должности вплоть до дня избрания нового пастыря в том, чтобы поддержать вас и ободрить. (…) Я с вами и останусь с вами, чтобы поддержать процесс назначения того, кого вы изберете своим новым пастырем (проповедь на Богоявление в кафедральном соборе св. Александра Невского в Париже 19 января 2013)

Из этого заявления мы вынесли убеждение, что Высокопреосвященный владыка Эммануил будет соблюдать определенную нейтральность в ходе процедуры избрания преемника владыки Гавриила.

В марте 2013 сознавая риск, что голосование будет проходить по одноименному списку – так как только архимандрит Симеон (Коссек) соответствовал формальным уставным требованиям для утверждения кандидатуры Патриархатом – митрополит местоблюститель заявил:

«Я нахожусь среди вас для того, чтобы умиротворять и успокаивать. История Экзархата богатая и сложная. Он формировался благодаря усилию сопротивления тоталитаризму и сохранения духовной традиции, сочетающей веру, благочестие и разум. Поэтому я прекрасно понимаю ваше беспокойство, когда через сообщение о заседании Совета Архиепископии 6 марта 2013 года вы узнаете, что на повестке дня следующего Внеочередного общего собрания не будет фигурировать избрание вашего нового архиепископа. Чтобы восстановить хоть какую-то долю истины среди шума, царящего особенно в интернете, я должен объяснить вам причины этого решения. В самом деле, на заседании 13 февраля был составлен список из трех кандидатов, несмотря на то, что не было полного согласия среди членов Совета. По совести, из уважения к действующем Уставу Экзархата, я не мог поставить своей подписи под этим списком в том виде, в котором он был составлен. Моя местоблюстительская должность состоит, прежде всего, в организации выборов нового архиепископа и обязует меня делать все для того, чтобы выборы были абсолютно прозрачными, неуязвимыми в юридическом и каноническом плане, чтобы как можно лучше сохранить целостность вашей Архиепископии. Я считаю, что условия такой целостности не были соблюдены» (воскресное слово митрополита Эммануила 17 марта).

Как понимать, что в соответствии с требованием нейтральности, связанным с его должностью, местоблюститель не поступил в ноябре так, как он поступил в марте, т.е. в качестве председателя не принял решение, отложить выборы и не проводить их по списку, не получившему единогласного одобрения Совета Архиепископии, не меньше, чем в марте, рискуя привнести разделения в  Архиепископию?

Но Ваше решение глубоко смутило нас и по своему существу. Пожалуйста, поймите нас: приезжая на Общее собрание 1 ноября 2013 года, некоторые из нас были намерены проголосовать за архимандрита Иова (Гечу), и мы продолжаем думать, что он был и остается пастырем, способным принять на себя тяжелое епископское бремя. Но за кого мы бы ни были намерены проголосовать, мы все считаем, что наш новый архиепископ заслуживал достойного избрания, а не видимости избрания при котором Общее собрание было поставлено под угрозу разрыва церковного общения, стало заложником навязанных ему сроков и жертвой вопиющего злоупотребления доверием.

И наконец, мы смеем заявить Вам: мы считаем, что мы не только пострадали от несправедливости, но что мы в тоже время повергли в беду трех достойных архимандритов Христовой церкви – отцов Григория (Папафомаса), Иова (Гечу) и Симеона (Коссека). Все трое, как мы продолжаем считать, обладали нужными качествами, чтобы, по крайней мере, быть признаны достойными кандидатами на епископство. Священный Синод, как мы не устаем повторять, мог признать их достоинство, но избрать кандидата по своему усмотрению, не обязательно следуя предложению нашего Общего Собрания.

Сегодня архимандрит Иов (Геча), избранный архиепископ Телмисский, должен только начинать созидать пастырскую легитимность, в которой не преминут ему отказывать некоторые из его собеседников. Также уважаемые пастыри и богословы, архимандриты Симеон (Коссек) и Григорий (Папафомас), были оскорблены объявлением их недостойными участвовать в епархиальных выборах канонической инстанцией, против которой не существует в Православной церкви возможности аппеляции.

Если бы гражданская власть вычеркнула произвольно два имени из трех, как позволяет себе делать на патриарших выборах префект турецкой области Истамбула, мы были бы законно возмущены, но не испытывали бы той же горечи. Мы не можем понять, как подобное могла совершить без объяснений власть церковная.

Мы держимся, и всегда будем держаться идентичности и территориальной целостности Архиепископии. Более, чем когда-либо, в нашем негодовании мы испытываем наше единство и общность вопреки тому, что мы принадлежим к разным странам и представляем разные поколения и культуры. Мы верим, что будущее Православия – в прозрачности и диалоге, в искренности и в верности Евангелию.

С великим смирением и сыновним дерзновением мы молим Вас обратиться к нам со словом утешения в ответ на смятение, охватившее нас сегодня, чтобы мы смогли с бóльшим доверием вступить на путь восстановления нашего поколебленного церковного сознания.

Если Вы соизволите обратиться к нам с братским и отеческим словом в Господе, мы верим, что будет возможно залечить открытую рану и восстановить союз любви, связывавший нас до несчастного события 1 ноября.

Уверяем Вас в наших молитвах за Вас и за вверенных Вашему пастырскому попечению верных, и выражаем Вам, Святейший владыка и Ваши Высокопреосвященства, глубокое уважение.

(Следуют подписи 90 делегатов и заместителей, избранных на Общие собрания 30-го марта и 1 ноября 2013 года.)